Please enable JS
BACK

การฝึกและการทำความเข้าใจพฤติกรรมของสุนัข

การฝึกและการทำความเข้าใจพฤติกรรมของสุนัข

เมื่อมีการนำสุนัขตัวใหม่มาเลี้ยง คุณอาจยังไม่รู้จักนิสัยของสุนัขตัวนั้นดีพอ การสร้างภูมิคุ้มกันสุนัขให้กับบ้านของคุณจะช่วยไม่ให้เกิดความเสียหายต่อบ้านของคุณได้ จนกว่าจะแน่ใจว่าสุนัขตัวใหม่ของคุณจะไว้วางใจได้เมื่อไม่มีคนคอยดูแล

- คุณควรจะนำสิ่งของที่คุณไม่ต้องการให้สุนัขเข้าใกล้ ไปเก็บในที่ที่สุนัขไม่สามารถเข้าถึงได้ เช่น ในตู้ หรือตู้เสื้อผ้าซึ่งสามารถปิดประตูได้
- ใช้กุญแจล็อคตู้แบบที่ใช้กับเด็กมาช่วยเพิ่มความปลอดภัยให้กับประตูซึ่งสุนัขอาจเข้าไปเล่นซุกซนได้
- พื้นที่ในบ้านซึ่งคุณไม่ต้องการให้สุนัขเข้าไปตอนที่คุณไม่อยู่ให้ปิดประตูหรือใช้ที่กั้นสำหรับเด็กกั้นเอาไว้ นอกจากนั้นการทำให้บ้านของคุณปลอดภัยจากสุนัข ยังรวมไปถึงการเพิ่มความปลอดภัยให้แก่ตัวสุนัขของคุณเองอีกด้วย
- พืชที่เป็นพิษบางอย่างอาจล่อตาล่อใจสุนัข ดังนั้นจึงควรเก็บให้ห่างจากสุนัขหรือเอาออกไปจากบริเวณบ้าน (สอบถามรายชื่อพืชซึ่งควรเก็บให้ห่างจากสัตว์เลี้ยงได้จากสัตวแพทย์ของคุณ)
- ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในบ้านบางชนิดอาจมีพิษได้ (เช่น ผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในการทำความสะอาดหรือบำรุงรักษารถยนต์ ซึ่งรวมไปถึงน้ำมันเครื่องต่าง ๆ) จึงควรเก็บให้ปลอดภัยจากสุนัขของคุณ เนื่องจากผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีกลิ่นยั่วยวนจมูกสุนัขมาก
- ควรซ่อนสายไฟจากสุนัขของคุณ หรือพันสายไฟเอาไว้ไม่ให้สุนัขกัดเล่น
- เปลี่ยนจากการใช้ยาฆ่าหนูมาเป็นกับดักล่อหนูแบบกรง เนื่องจากสุนัขของคุณอาจไปกินยาเบื่อหนูหรือซากหนูทียาเบื่อหนูเข้าไป ซึ่งทั้งสองอย่างล้วนไม่เป็นผลดีต่อสุขภาพของสุนัขของคุณอย่างแน่นอน

การป้องกันพฤติกรรมที่สร้างปัญหา

ความประพฤติอันไม่พึงประสงค์หลาย ๆ อย่างมักเกิดขึ้นเมื่อสุนัขรู้สึกเบื่อ ดังนั้น คุณจึงควรหากิจกรรมให้สุนัขของคุณทำอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้เค้ารู้สึกผ่อนคลาย และได้ใช้พลังงานอย่างเต็มที่ การฝึกสุนัขให้ปฏิบัติตามคำสั่งเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยสุนัขของคุณควรมีพฤติกรรมที่เหมาะสม

นอกจากนั้น การออกกำลังกายยังเป็นกิจวัตรประจำวันที่จำเป็นต่อสุนัขของคุณ เพื่อให้มีสภาพร่างกายที่แข็งแรงและช่วยเผาผลาญพลังงานส่วนเกินทิ้งไป โดยเลือกกิจกรรมการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับอายุ ความแข็งแรง และความสามารถทางด้านร่างกายของสุนัขของคุณ ตัวอย่างเช่น สำหรับสุนัขบางตัว การเดินเล่นรอบหมู่บ้านหนึ่งรอบก็อาจจะเพียงพอแล้ว แต่สำหรับสุนัขอีกตัวการเดินเล่นดังกล่าวอาจจะเป็นเพียงการอุ่นเครื่องเท่านั้น

ของเล่นที่สามารถโต้ตอบกับสุนัขได้ (Interactive Toy)

จะช่วยให้สุนัขไม่รู้สึกเบื่อและมีกิจกรรมทำในระหว่างวันที่คุณไม่อยู่บ้าน ของเล่นแบบนี้จะมีช่องกลวงอยู่ด้านในซึ่งคุณสามารถเอาอาหารสุนัขหรือของขบเคี้ยวใส่เข้าไปได้ คราวนี้สุนัขของคุณก็จะหาวิธีที่จะเอาอาหารสุนัขออกมาจากด้านในให้ได้ ทำให้สุนัขมีกิจกรรมที่สนุกกว่าเคี้ยวของเล่นแบบธรรมดา สุดท้าย ขอให้เลือกของเล่นที่ทนทานเพียงพอต่อการจัดจากสุนัขของคุณ เช่น ของเล่นที่ทำจากยาง และไม่มีชิ้นส่วนเล็ก ๆ ซึ่งอาจหลุดเข้าไปอุดหลอดลมสุนัขได้

การแก้ปัญหา

สุนัขแต่ละตัวย่อมมีบุคลิกและนิสัยแตกต่างกัน ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับประสบการณ์ที่สุนัขแต่ละตัวได้รับและสั่งสมมา ดังนั้น ไม่มีสุนัขตัวใดที่มีนิสัยไม่ดี เพียงแต่สุนัขบางตัวอาจจะยังไม่มีโอกาสได้แสดงศักยภาพด้วยการสร้างเสริมประสบการณ์ที่ดีผ่านการฝึกที่เหมาะสมเท่านั้น

อาการกังวลที่จะอยู่โดดเดี่ยว (Separation Anxiety)

อาการกังวลที่จะอยู่โดดเดี่ยวเป็นอาการที่สุนัขแสดงออกถึงความเครียดเมื่อต้องถูกทิ้งให้อยู่ตามลำพัง สุนัขที่มีอาการดังกล่าวอาจจะแสดงพฤติกรรมเช่น ส่งเสียงร้องมากเกินปกติ ทำลายข้าวของ และ/หรือ อุจจาระ-ปัสสาวะเรี่ยราดในบ้านเมื่อคุณไม่อยู่

เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอันตรายต่อตัวสุนัขเอง ก่อนที่จะปล่อยให้สุนัขอยู่ลำพัง

- ให้กักสุนัขของคุณไว้ในกรงหรือห้องที่ป้องกันความเสียหายจากสุนัขเอาไว้แล้ว
- หาของเล่นที่สามารถโต้ตอบกับสุนัขได้ (Interactive Toy) มาให้สุนัขเล่น โดยจะให้เฉพาะ เมื่อสุนัขต้องอยู่ตามลำพังเท่านั้น การเล่นของเล่นประเภทนี้จะช่วยให้สุนัขสงบลงและช่วยให้ลืมไปว่ากำลังถูกทิ้งให้อยู่ตามลำพัง
- พยายามให้สุนัขของคุณได้ขับถ่ายให้เสร็จก่อนที่คุณจะออกไปและในทันทีที่คุณกลับมาถึงบ้าน
- อย่าลงโทษสุนัขหากคุณกลับบ้านมาเจออะไรหกเลอะเทอะบนพื้นหรือข้าวของเสียหาย เนื่องจากจะยิ่งทำให้สุนัขของคุณเกิดความกังวลเพิ่มมากขึ้นไปอีก
- เก็บกวาดให้เรียบร้อยแล้วทำเป็นเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น สุนัขของคุณจะค่อยๆ ลดความเครียดลงและรู้สึกสบายผ่อนคลายมากขึ้นเมื่อต้องถูกทิ้งไว้ตามลำพัง

พฤติกรรมทำลายข้าวของ

สุนัขไม่ได้ทำลายข้าวของรอบบ้านเพราะความโกรธแค้น แต่เป็นเพราะว่ากำลังจะหาอะไรบางอย่างทำ บ่อยครั้งที่พฤติกรรมทำลายข้าวของเกิดจากความเบื่อหรือขาดการเผาผลาญพลังงานของสุนัข การหากิจกรรมที่เหมาะสมและมีการโต้ตอบให้สุนัข เป็นการช่วยป้องกันไม่ให้สุนัขสร้างนิสัยมองหาอะไรเล่นไปรอบ ๆ บ้านและสนามหญ้า

การงับและกัดแทะสิ่งของ

การงับเป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติของสุนัข ซึ่งช่วยให้สุนัขสงบลงเมื่อเกิดความเครียด สุนัขมักจะเริ่มหัดงับโน่นงับนี่เมื่อมีอายุตั้งแต่ 4 ถึง 6 เดือนขึ้นไปเพื่อช่วยบรรเทาอาการคันเหงือกเนื่องจากการงอกของฟัน พฤติกรรมดังกล่าวอาจติดจนเป็นนิสัยโดยไม่ได้ตั้งใจ สุนัขอาจคิดว่าคุณกำลังเล่นด้วยหากคุณพยายามไล่จับเพื่อแย่งของที่สุนัขกำลังงับอยู่คืนมาและใช้อย่าใช้การลงโทษเมื่อพบว่าสุนัขงับสิ่งของต่าง ๆ ของคุณ

หากคุณไม่อยากให้สุนัขไล่งับสิ่งของบางอย่างในบ้านของคุณ

- ให้นำของชิ้นนั้นไปไว้ให้ไกลจากสุนัข
- อย่านำรองเท้าคู่เก่าของคุณหรือของเล่นเด็กชิ้นเก่า ๆ มาให้สุนัขนำไปงับเล่น เนื่องจากสุนัขไม่สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างของที่คุณอนุญาตให้เคี้ยวเล่นได้กับของที่คุณยังใช้งานอยู่
- ให้หาของเล่นสำหรับสุนัขมาให้สุนัขของคุณงับเล่นแทน โดยขอให้เลือกของเล่นที่ทนทานเพียงพอต่อการกัดจากสุนัขของคุณ เพราะของเล่นที่มีชิ้นส่วนขนาดเล็กหรือสามารถแตกหักง่ายอาจเข้าไปติดคอสุนัขได้
- หากคุณเห็นสุนัขกำลังงับสิ่งของที่คุณไม่ต้องการให้งับ ให้ห้ามสุนัขโดยใช้เสียงดัง ๆ เพื่อดึงดูดความสนใจ จากนั้น ทำให้สุนัขหันแหความสนใจไปยังของเล่นสำหรับเคี้ยวเล่นของตนเอง และให้รางวัลด้วยของเล่นชิ้นนั้น

การขุดคุ้ย

การขุดคุ้ยก็เป็นพฤติกรรมตามธรรมชาติอีกอย่างหนึ่งของสุนัข การหาสาเหตุที่ทำให้สุนัขของคุณขุดคุ้ย เป็นขั้นตอนแรกที่ต้องทำ หากไม่ต้องการให้สนามหญ้าของคุณเสียหายมากไปกว่านี้ สุนัขอาจจะขุดคุ้ยเพื่อหาจุดที่เย็นสบายหรือหาที่ซ่อนของเล่นชิ้นโปรด การขุดคุ้ยอาจอยู่ในสายเลือดของสุนัขบางพันธุ์อยู่แล้ว เช่น พันธุ์เทอร์เรีย ซึ่งเป็นสุนัขที่ถูกเพาะเลี้ยงมาให้ล่าสัตว์ที่ซ่อนอยู่ตามโพรง สุนัขบางตัวอาจจะขุดตะกายพื้นดินเพื่อเดินหนีจากศัตรูที่เข้ามาใกล้ หรืออาจจะขุดเนื่องจากความเบื่อ

- จัดหาพื้นที่ที่มีร่มเงาเย็นสบายในสนามหญ้าของคุณเพื่อป้องกันไม่ให้สุนัขขุดหาพื้นดินที่มีความเย็น หรือคุณอาจจะหากระบะทรายเอาไว้ให้สุนัขขุดเล่น โดยอาจจะฝังของเล่นหรือขนมสำหรับสุนัขเอาไว้ในทรายเพื่อให้สุนัขขุดหา
- ป้องกันสุนัขขุดดินเนื่องจากความเบื่อ ทำได้โดยการให้สุนัขได้ออกกำลังกายและมีการเล่นโต้ตอบอย่างเพียงพอ อย่าลงโทษสุนัขเมื่อพบว่าสุนัขขุดสนามหญ้าจนเป็นรู
- หากคุณเห็นสุนัขกำลังขุดตะกายสนามหญ้าให้ห้ามสุนัขโดยใช้เสียงดัง ๆ เพื่อดึงดูดความสนใจ จากนั้นหันเหความสนใจของสุนัขไปยังกิจกรรมอื่นหรือของเล่น และให้รางวัลแก่สุนัข

การขุดคุ้ยขยะ

สุนัขมักจะชอบคุ้ยเขี่ยขยะเพื่อค้นหาสิ่งของซึ่งมีกลิ่นยั่วจมูกสุนัขในนั้น ทั้งนี้ก็เป็นเพราะสัญชาตญาณของสุนัขในการหาอาหารในทุก ๆ ที่ที่สามารถทำได้ หากสุนัขที่คุณนำมาเลี้ยงเคยเป็นสุนัขจรจัดมาก่อน สัญชาตญาณในการหาอาหารนี้จะเป็นส่วนหนึ่งที่มีความสำคัญต่อการอยู่รอดของสุนัขตัวนั้น

วิธีที่ดีที่สุดในการเลิกนิสัยดังกล่าวคือการป้องกันสุนัขไม่ให้เข้าใกล้ถังขยะได้ เช่น ใช้ถังขยะที่มีฝาปิดมิดชิด วางถังขยะไว้ในห้องหรือในตู้ที่มีประตูปิดได้ อย่าลงโทษสุนัขของคุณหากพบเห็นสุนัขลงไปคุ้ยเขี่ยขยะ ให้ห้ามสุนัขโดยใช้เสียงดัง ๆ เพื่อดึงดูดความสนใจ จากนั้นทำให้สุนัขหันเหความสนใจไปยังกิจกรรมอื่นหรือของเล่น และให้รางวัลแก่สุนัข

การเห่า

สุนัขที่เห่าอยู่บ่อย ๆ อาจรบกวนทั้งตัวคุณเองและผู้ที่อยู่ในบริเวณนั้น ๆ ในบางครั้ง การเห่าคือการแสดงอาการไม่แน่ใจต่อสิ่งเร้าที่เกิดขึ้นภายนอก หรือเป็นการเตือนให้คุณทราบถึงผู้ที่บุกรุกเข้ามาในบริเวณบ้านของคุณ หรืออาจจะเกิดจากการเบื่อก็เป็นได้ ในเวลาที่คุณไม่สามารถเฝ้าดูแลสุนัขของคุณได้ ให้สุนัขของคุณอยู่ในกรงหรือในห้องที่ป้องกันความเสียหายจากสุนัขเอาไว้แล้ว ซึ่งคุณจะสามารถควบคุมสภาพแวดล้อมได้ ให้สุนัขของคุณได้ออกกำลังกายอย่างเพียงพอทุกวัน และให้ของเล่นที่สามารถโต้ตอบกับสุนัขได้เมื่อคุณไม่อยู่ เพื่อช่วยให้สุนัขไม่รู้สึกเบื่อ

นอกจากนั้น การฝึกก็เป็นอีกวิธีหนึ่งที่จะช่วยให้สุนัขหยุดเห่า หากคุณสามารถสอนให้สุนัขปฏิบัติตามคำสั่งได้ คุณก็จะสามารถสอนให้สุนัขของคุณหยุดเห่าเมื่อได้รับคำสั่งได้ คุณสามารถใช้การฝึกปฏิบัติสองแบบต่อไปนี้ได้พร้อมกัน

- ให้เพื่อนของคุณช่วยด้วยการมายืนที่หน้าประตูบ้าน คุยกับสุนัขของคุณก่อนที่เพื่อนของคุณจะกดกริ่งประตูบ้าน เมื่อสุนัขเริ่มเห่าให้ยื่นขนมเข้าใกล้จมูกสุนัขและสั่งให้ “เงียบ” เนื่องจากสุนัขของคุณไม่สามารถเห่าและกินขนมพร้อมกันได้ สุนัขจึงจำเป็นต้องหยุดเห่า
- ให้ขนมเป็นของรางวัลเมื่อสุนัขหยุดเห่า ด้วยการฝึกอย่างสม่ำเสมอ สุนัขของคุณก็จะเรียนรู้การนิ่งเงียบได้ในที่สุด

การกระโดดเข้าหา

การกระโดดเข้าหาเป็นนิสัยของสุนัขบางตัวที่แสดงออกเพื่อเรียกร้องความสนใจ ซึ่งหากเจ้าของเล่นด้วยหรือพยายามผลักสุนัขออกไป การกระทำดังกล่าวจะกลายเป็นเหมือนการเล่นเกม จะทำให้กลายเป็นนิสัยโดยไม่ได้ตั้งใจ และสุนัขจะเรียนรู้ว่าเมื่อใดก็ตามที่ต้องการความสนใจ ก็เพียงแต่กระโดดเข้าหาเจ้าของ

ดังนั้น แทนที่คุณจะร่วมเล่นเกมดังกล่าวกับสุนัข ก็ควรทำเป็นเฉยๆ เมื่อสุนัขกระโดดเข้าหาและเมื่อสุนัขหยุดกระโดด ให้กล่าวคำชม หรือทำให้สุนัขเปลี่ยนไปแสดงอาการอื่น เช่น นั่งลง และให้รางวัลแก่สุนัข สุนัขของคุณจะเรียนรู้ว่าการนั่งลงจะเป็นวิธีการเรียกร้องความสนใจที่ได้ผล โดยที่การกระโดดเข้าหานั้นไม่ก่อให้เกิดประโยชน์อะไรเลย

ฝึกสุนัขให้แสนรู้

เพื่อให้คุณและสุนัขของคุณอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข คุณจะต้องเรียนรู้วิธีการสื่อสารกับสุนัขของคุณ ด้วยวิธีที่ทั้งสองฝ่ายเข้าใจร่วมกัน การฝึกสุนัขเป็นเหมือนการสร้างสะพานเพื่อเชื่อมโยงการสื่อสารระหว่างเจ้าของและสัตว์เลี้ยงของตน การเรียนรู้วิธีการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพกับสุนัขว่าพฤติกรรมใดที่เป็นพฤติกรรมที่เหมาะสม เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างความสัมพันธ์อันยาวนาน

ฝึกสุนัขตัวใหม่ให้ขับถ่ายในบริเวณบ้าน

ในกระบวนการฝึกสุนัขทั้งหมด การฝึกสุนัขให้ขับถ่ายในบริเวณบ้านเป็นวิธีที่เจ้าของสุนัขส่วนใหญ่ต้องการมากที่สุด ก่อนที่คุณจะนำสุนัขตัวใหม่เข้ามาเลี้ยง ให้จัดเตรียมแผนการฝึกสุนัขซึ่งคุณและครอบครัวสามารถนำมาใช้ได้ตั้งแต่วันแรก อย่าลืมว่าสุนัขที่อายุยังน้อยและสุนัขตัวเล็กจะกลั้นอุจจาระและปัสสาวะได้ไม่นานเท่าสุนัขมีอายุมากหรือสุนัขตัวใหญ่ ดังนั้น คุณจะต้องวางแผนการฝึกให้สอดคล้องกับธรรมชาติของสุนัขในข้อนี้ด้วย

คอยสังเกตอาการของสุนัข และให้สุนัขอยู่ในบริเวณที่ใช้ในการขับถ่ายหลังจากกินอาหาร ตื่นนอน และทุกครั้งที่สุนัขแสดงอาการอยากขับถ่าย เช่น เดินเป็นวงทำจมูกดมฟุดฟิดหรือเดินไปเดินมา ถึงแม้ว่าสุนัขของคุณจะได้รับการฝึกฝนการขับถ่ายในบริเวณบ้านแล้วก็ตาม สุนัขของคุณยังต้องการให้คุณบอกว่าจะทำให้ขับถ่ายที่จุดไหน

การฝึกการขับถ่ายนอกบ้าน

หากคุณวางแผนให้สุนัขของคุณขับถ่ายนอกบ้านในพื้นที่ที่กำหนดไว้ ให้เริ่มด้วยการจูงสุนัขของคุณไปที่บริเวณขับถ่าย ชมเชยและให้ขนมหรือของเล่นเป็นรางวัลเมื่อสุนัขขับถ่ายได้ถูกที่ การให้รางวัลทันทีหลังจากสุนัขเสร็จสิ้นการขับถ่ายเป็นสิ่งที่มีความสำคัญมากในการเสริมสร้างนิสัยที่ดีให้แก่สุนัข การให้รางวัลหลังจากสุนัขกลับมาถึงบ้านแล้ว อาจทิ้งระยะเวลานานเกินไปจนทำให้รางวัลนั้นไม่มีความหมายใด ๆ กับสุนัข

อย่าลงโทษสุนัขเมื่อพบว่าสุนัขถ่ายลงพื้นบ้านไปแล้ว สุนัขจะอยู่กับปัจจุบันเท่านั้น ดังนั้นการลงโทษสุนัขหลังจากที่เกิดเหตุไปแล้ว สุนัขของคุณจะคิดว่าถูกลงโทษในเรื่องอื่นที่กำลังทำอยู่ในขณะที่โดนลงโทษ และจะเกิดความสับสน คุณจะต้องจับสุนัขให้ได้ขณะที่กำลังจะอึหรือฉี่บนพื้นห้อง และนำสุนัขไปยังบริเวณที่กำหนดสำหรับการขับถ่ายโดยทันที

ฝึกใช้ห้องน้ำสุนัข

ห้องน้ำที่ออกแบบมาสำหรับสุนัขเป็นทางเลือกอีกทางหนึ่งซึ่งช่วยให้เจ้าของสุนัขสามารถฝึกการขับถ่ายนอกบ้านได้ ห้องน้ำสุนัขสำหรับใช้ในร่มให้ความสะดวกแก่สุนัขที่ยังเด็ก สุนัขตัวเล็ก และสุนัขที่มีอายุมาก รวมไปถึงสุนัขที่อาศัยอยู่ในอพาร์ตเมนต์กลางเมือง การฝึกสุนัขของคุณให้ใช้ห้องน้ำสุนัข ใช้วิธีการเดียวกับการฝึกสุนัขให้ขับถ่ายนอกบ้านในพื้นที่ที่กำหนดไว้ คุณควรรักษาความสะอาดของห้องน้ำสุนัข และนำของเสียไปทิ้งหลังจากการใช้งานแต่ละครั้ง

ฝึกใช้กรง

การฝึกให้สุนัขอยู่ในกรงเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพในการดูแลให้สุนัขปลอดภัยในวันที่เจ้าของต้องออกไปทำงานนอกบ้าน และยังเป็นการช่วยในการฝึกการขับถ่ายในบ้านด้วย เลือกกรงให้ใหญ่พอที่สุนัขจะยืน หมุนตัว และนอนได้อย่างสบาย ๆ นอกจากนั้น กรงสุนัขควรจะมีที่นอนนุ่ม ๆ และมีของเล่นที่สามารถโต้ตอบกับสุนัขได้ เพื่อช่วยให้สุนัขไม่เหงา ให้สุนัขของคุณได้ขับถ่ายให้เสร็จทั้งก่อนที่จะนำเข้ากรงและหลังจากที่นำออกมาจากกรง และที่สำคัญห้ามใช้การขังกรงเป็นวิธีลงโทษ

บ้านใหม่ของสุนัข

การนำสุนัขตัวใหม่กลับมาเลี้ยงที่บ้านเป็นช่วงเวลาที่แสนตื่นเต้น ถึงแม้คุณจะอยากกลับมาบ้านใจจะขาดคุณจะเป็นจะต้องมีการเตรียมพร้อมสองสามอย่าง เพื่อให้การย้ายที่อยู่ของสุนัขเป็นไปอย่างราบรื่นทั้งกับตัวสุนัข ตัวคุณและคนอื่น ๆ ในครอบครัว

BACK